මදීනී
61
وَإِن جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
(නබිවරය,) ඔවුන් සමාදානය වෙත නැඹුරු වන්නේ නම්, නුඹ ද ඒ වෙත නැඹුරු වවු. 28 තවද අල්ලාහ් වෙත (සියලු) විශ්වාසය තබවු. සැබැවින්ම ඔහු සර්ව ශ්රාවකය සර්වඥය.
28ඉස්ලාමය සැම විටම සාමය හා සහජීවනය ඉතා ප්රිය කරන්නක් හා එය ලොව පුරා පැතිරිය යුතු යැයි පතන්නක් බව ‘ඉස්ලාම්’ යන නාමයෙන්ම තහවුරු වන්නේය. මන්දයත් ‘ඉස්ලාම්’ යනු ‘සලාම්’ යන පදයෙන් බෙදී ආ එකකි. ‘සලාම්’ යනු ශාන්තිය, සාමය, සමාදානය යන අර්ථය ගෙන දෙන අතර අභයදායීභාවය, ආරක්ෂාව යන තවත් අර්ථයක් ද එයට ඇත. එබැවින් මුස්ලිම්වරයෙකු නම් තමන්ගෙන් අනෙකාට අභයදායීභාවය හා ශාන්තිය ඇති වන අයුරින් හැසිරිය යුතුය. “කවරෙකුගේ දිවෙන් හා දෑතින් (ඇතිවන හිංසාවෙන්) අන් අය ආරක්ෂා වන්නේද ඔහුමය සත්යය මුස්ලිම්වරයා” යැයි නබි මුහම්මද් තුමාණන් පවසා ඇත්තේය. කෙනෙකු තවත් පුද්ගලයෙකුව මුණගැසෙන අවස්ථාවේදී හෝ බොහෝ අවස්ථාවන් වලදී එකා අනෙකාට ‘සලාම්’ හෙවත් ‘අස්සලාමු අලෙයිකුම්’ (නුඹලා කෙරෙහි ශාන්තිය, සමාදානය හා අභයදායී තත්ත්වයක් ඇති වේවා!) යන්නෙන් පැතිය යුතුයි යැයි ඉස්ලාමයෙහි ආගමානුගත කර ඇත්තේ ද මෙනිසාය. තවද “(නබිවරය,) සමස්ත විශ්වයන්ට දයාලුවක් වශයෙන් මිස අපි නුඹව (නබිවරයෙකු ලෙස) නොඑව්වෙමු.” යැයි අල්ලාහ් අල් කුර්ආනයෙහි නබි මුහම්මද් තුමාණන් අමතා පවසා ඇත. මුළු විශ්ව වැසියන් හට අල්ලාහ්ගේ දයාලුභාවය හා කරුණාව ලැබිය යුතු යැයි ඉස්ලාමය පතන බව මෙම ආයතය පැහැදිලි කරන්නේය. මිනිසුන් අතර කිසිදු භේදයකින් තොරව සදා පැවතිය යුතු සහජීවනය උදෙසා ඉස්ලාමය නොයෙකුත් අන්දමින් ප්රයත්නය දරන්නක් බවට ඉතිහාසය සාක්ෂි දරන බව ඉතිහාසය අධ්යයනය කරන කිසිවෙකුටත් ප්රතික්ෂේප කළ නොහැක. සහජීවනය උදෙසා ඉස්ලාමය වෙර දරා ඇති අන්දම ඓතිහාසික බැල්මෙන් මඳක් අප අවධානය යොමු කිරීම උචිතය. මුස්ලිම්වරුන් තම පාලනයන්, තම ගිවිසුම් හා තම කටයුතු පවත්වාගෙන යෑමේදී මුස්ලිම් නොවන්නන්ගේ වස්තූන්, අයිතිවාසිකම්, ජීවිත, දේවස්ථාන හා ආගමික සහ සංස්කෘතික කටයුතු ආරක්ෂා කිරීමට ප්රමුඛත්වය දීම. 1. ‘නජ්රාන් වැසියන් හා ඔවුන් සමග සිටින්නන් අල්ලාහ්ගේ ආරක්ෂාවෙහි හා ඔහුගේ දූතයාණන් වූ නබි මුහම්මද්ගේ වගකීමෙහි සිටිති. ඔවුන්ගේ ජීවිත, දහම, ඉඩකඩම් ඇතුළු සියලු දේපල, මෙහි සිටින්නන් හා නොසිටින්නන්, ආගමික නැමදුම් ස්ථාන යනාදීන්, තවද ඔවුන්ගේ පවුලේ උදවිය හා ඔවුන්ව පිළිපදින්නන් යන සියල්ලන් කෙරෙහිම මෙහි ආරක්ෂාව හා වගකීම හිමි වේ. ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකමින් හෝ ඔවුන්ගේ දහමින් හෝ කිසිවක් වෙනස් කරනු නොලැබේ. තවද කිසිදු පූජකවරයෙකු හෝ පැවිද්දෙකු තමන්ගේ පදවියෙන් ඉවත් නොකෙරේ. නිත්යානුකූලව ඔවුන්ගේ දෑත් යට ඇති විශාල හෝ කුඩා සෑම දෙයක්ම ඔවුන් සතු දෑය.’ යනුවෙන් නබි මුහම්මද් තුමාණන් වෙත නජ්රාන් දේශයේ සිට පැමිණි කිතුනු නියෝජිත කණ්ඩායමක් සමග එතුමාණන් කර ගත් ගිවිසුමෙහි සඳහන් වී ඇත. (උපුටා ගැනීම : දලාඉලුන් නුබුව්වා කුදූමු ළමාම් ඉබ්නු තඃලබා) 2.(නබි මුහම්මද් තුමාණන්ගෙන් පසු දෙවන කලීෆා හෙවත් පාලකයා වූ උමර් තුමා විසින් ඊලියා ප්රදේශවාසී කිතුනුවන් සමග කරන ලද ගිවිසුමක පහත අයුරින් සඳහන් වී ඇත.) ‘මෙය අල්ලාහ්ගේ ගැත්තා හා ඉස්ලාමීය පාලකයා වන උමර් බින් අල් කත්තාබ් තුමාණන් විසින් මුස්ලිම් නොවන ජනයාට දෙනු ලබන ආරක්ෂාව පිළිබඳව වූ ප්රඥාප්තියයි. ඔවුන්ගේ ජීවිත, වස්තූන්, දෙව් මැදුරු, කුරුසියන් හා මුළු ප්රජාවම ආරක්ෂා කිරීමට සහතික වෙමි. ඔවුන්ගේ දෙව් මැදුරු බලෙන් අල්ලා ගැනීම, බිඳ හෙළීම හෝ හානි සිදු කිරීම නොකළ යුතුය. ඔවුන්ගේ කුරුසියන් හෝ ඔවුන් සතු කිසිවක් කෙරෙහි අත නොතැබිය යුතුය. ඔවුන්ව තම දහම අත්හරින ලෙස බල කරනු නොලබන අතර ඔවුනට කිසිදු ආකාරයක හානියක් සිදු නොකළ යුතුය.’ (උපුටා ගැනීම : අත් තාරීකුත් තබරී) 3. ඉතිහාසඥයින් දැනුවත්ව ඇති පරිදි ජෙරුසලමෙහි පිහිටා ඇති ‘යාච්ඥා විලාප ප්රකාරය’ (Wailing Wall in Jerusalem) යුදෙව් දහමේ අති පාරිශුද්ධ නැමදුම් ස්ථාන අතුරින් එකකි. කලකට පෙර එම ස්ථානය සුන්බුන් වී ගල් කැබලි වලින් සම්පූර්ණයෙන්ම වැසී ගොස් තිබුණි. ඔටෝමාන් ඉස්ලාමීය පාලකයා වූ සුල්තාන් සුලෙයිමාන් මේ බව දැනගත් විගස ජෙරුසලමේ ආණ්ඩුකාරවරයාට උපදෙස් දෙමින් ‘යාච්ඥා විලාප ප්රකාරය’ පිහිටි ස්ථානය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතිසංසස්කරණය කොට ගල් කැබලි ඉවත් කොට පිරිසිදු තත්ත්වයට පත් කර යුදෙව්වන්ට එම ස්ථානයට පිවිසීමට පහසුකම් සලසා දෙන ලෙස නියෝග කරන ලදී. (උපුටා ගැනීම : තසාමුහුල් ගර්බ් මඅල් මුස්ලිමීන්) මුස්ලිම් නොවන ජනයාට සමානාත්මතාව, යුක්තිය හා සාධාරණය භුක්ති විඳීමට නිදහස ලබා දීම. 1. ‘ඉස්ලාමීය ෂරීආව මුස්ලිම් නොවන ජනයාට වෘත්තීන්හි නියැළීමේ අවස්ථාවන් වසා දැමුවේ නැත. ඔවුන් ඉතා ඵලදායී උසස් වෘත්තීන්හි නියැළී සිටියහ. ඔවුන් ඉස්ලාමීය රාජ්යයන්හි මුදල් හුවමාරු කරන්නන්, ව්යාපාරිකයින්, රන් ආභරණ වෙළඳුන්, වෛද්යවරුන් හා ඉඩම් හිමියන් ලෙස කටයුතු කළහ. ඉතාමත් ඵලදායී අයුරින් ඔවුන් සංවිධානය වී සිටියහ. සිරියාවෙහි බොහෝ මුදල් හුවමාරු කරන්නන් හා රන් ආභරණ වෙළඳුන් ලෙස සිටියේ යුදෙව්වන් වූ අතර බොහෝ වෛද්යවරුන්, ලිපිකරුවන්, හා ලේඛකයින් ලෙස සිටියේ කිතුනුවන්ය. බැග්ඩෑඩ්හි කලීෆාවරයාගේ(ඉස්ලාමීය පාලකයාගේ) වෛද්යවරයා ලෙස කටයුතු කළේ කිතුනුවන්ගේ නායකයා වූ අතර යුදෙව්වන්ගේ නායකයින් හා යුදෙව් ව්යාපාරිකයින් කලීෆාවරයාගේ සේවකයින් ලෙස සිටියහ.’ (‘The Islamic Civilization in the Fourth Century’-Mitz Adam/‘Jews & Cristians’-Ref Section) 2. දිම්මි ප්රතික්ෂේපකයින්ව (එනම් ඉස්ලාමීය රාජ්යක ජීවත් වන මුස්ලිම් නොවන ජනයාව) ශාරීරික හානියෙන් ආරක්ෂා කිරීම පමණක් නොව ඔවුන්ව සියලුම ආකාරයේ වාචික අපහාසාත්මක ක්රියාවන්ගෙන් ද ආරක්ෂා කිරීම ඉස්ලාමීය රාජ්යයක වගකීම වේ. මුස්ලිම්වරුන්ට සමාන අයුරින් දිම්මිවරුන් සම්බන්ධයෙන් ද සාධාරණ හේතුවකින් තොරව අපහාසාත්මක කිසිවක් ඔවුනට පැවසීම සහමුලින්ම තහනම්ය. (උපුටා ගැනීම : අල් ෆුරූක්) නබි මුහම්මද් තුමාණන් හා අනෙකුත් මුස්ලිම්වරුන් මදීනාවෙහි තම මුස්ලිම් නොවන අසල්වැසියන් සමග යහ අයුරින් හැසිරීම, ඔවුනට ත්යාග පිරිනැමීම හා ඔවුන්ගේ ත්යාගයන් පිළිගැනීම. 1. නබි මුහම්මද් තුමාණන්ගේ අසල්වැසියා වූයේ යුදෙව්වෙකුය. එසේ තිබියදීත් “කවරෙකුගේ අසල්වැසියා තම හිංසා අපරාධවලින් ආරක්ෂාව නොලබන්නේද, ඔහු සත්ය විශ්වාසිකයෙකු නොවේ.” යැයි නබි මුහම්මද් තුමාණන් අල්ලාහ් මත දිවුරා පවසා ඇත. (මූලාශ්රය : සහීහුල් බුහාරි) 2. සහාබිවරයෙකු වන ඉබ්නු අම්ර් තුමාණන් වරක් ඔහුගේ පවුල තුළ කෑමට එළුවෙකු පිසා තිබූ අවස්ථාවේ “අපගේ අසල්වැසි යුදෙව්වාට (මෙයින්) පිරිනැමුවේදැ”යි විමසූහ. “නැත” යැයි පවුලේ උදවිය පිළිතුරු දුන්හ. එවිට “ඔවුනට ද මෙයින් පිරිනමන්නැ”යි ඔහු පැවසීය. (මූලාශ්රය : අහ්මද්) 3. මුකව්කස් හා කිස්රා නමැති කිතුනු රජවරුන් වෙතින් පැමිණි ත්යාගයන් නබි මුහම්මද් තුමාණන් සතුටින් පිළිගෙන ඇත. රජවරුන් පමණක් නොව මුස්ලිම් නොවන සාමාන්යය ජනයා වෙතින් පැමිණි ත්යාගයන් ද සතුටින් පිළිගෙන ඇත. මුස්ලිම් නොවන සහෝදරයෙකු අසනීප වී සිටින විට ඔවුන්ව සුවදුක් විමසීමට යෑම හා ඔවුන්ගෙන් මරණයට පත් වූ අයගේ දේහයට ගෞරව කිරීම. 1. නබි මුහම්මද් තුමාණන් හට සේවය කරමින් සිටි යුදෙව් ළමයෙකු අසනීප තත්ත්වයකට පත් වූ අවස්ථාවක එතුමාණන් ඔහුගේ සුව දුක් විමසීම සඳහා ගොස් ඇත. (මූලාශ්රය : සහීහුල් බුහාරි) 2. විටෙක අයෙකුගේ දේහයක් ගෙන යනු දුටු නබි මුහම්මද් තුමාණන් නැගිට ඊට ආචාර කළහ. “එය යුදෙව් ජාතිකයකුගේ දේහයක්” යැයි පවසනු ලැබූ කල, එතුමාණන් “එය මනුෂ්ය ආත්මයක් නොවේ දැ”යි විමසූහ. (මූලාශ්රය: සහීහුල් බුහාරි) මුස්ලිම් නොවන පුද්ගලයින් සමග මුස්ලිම්වරුන් ගනුදෙනුවල යෙදීම හා ඔවුන්ගේ හැකියාවන් තුළින් ප්රයෝජන ගැනීම. 1. නබි මුහම්මද් තුමාණන් යුදෙව් ජාතිකයෙකුගෙන් ආහාර වර්ගයක් ණයට ගෙන ඒ වෙනුවට තම යුද කවසම ඔහු අබියස උකසට තබා ඇත. (මූලාශ්රය : සහීහුල් බුහාරි) මෙය පමණක් නොව තවත් විටෙක නබි මුහම්මද් තුමාණන් තවත් යුදෙව්වෙකුගෙන් ණයක් ගෙන සිටි අවස්ථාවක ණය හරවා දීමේ දිනයට පෙරම එම යුදෙව්වා පැමිණ අයුතු ආකාරයකින් තම ණය ඉල්ලා සිටිය ද එතුමාණන් යහ අයුරින් හැසිරී ඔහුගේ ණය හරවා දුන්නේය. 2. අබ්දුල්ලාහ් බින් උරෙයිකිත් නැමැත්තා අන්ය ආගමිකයෙකුව සිටියද නබි මුහම්මද් තුමාණන් ගමනක යෙදෙන විට ඔහුව තම මාර්ගෝපදේශකයෙකු ලෙස කුලියට ගත්හ. ඔහු ගමන් මාර්ගයන් පිළිබඳව හොඳ දැනුමැත්තෙකුව සිටියේය. (මූලාශ්රය : සහීහුල් බුහාරි) ඉස්ලාමයෙහි සහජීවනය සඳහා වූ වැදගත්කම හා ප්රමුඛත්වය පිළිබඳව ඉහත සඳහන් ඓතිහාසික සාධක තුළින් පැහැදිලි වන්නේය. එබැවින් මෙම යථාර්ථය අවබෝධ කරගෙන සමස්ත මුස්ලිම් ප්රජාව මුස්ලිම් නොවන සහෝදරයින් සමග නබි මුහම්මද් තුමාණන් කටයුතු කළ ආකාරය ආදර්ශයක් ලෙස ගෙන ජීවත් වීම තුළින් හා මුස්ලිම් නොවන්නන් ඉහත සඳහන් කරුණු පැහැදිලිවම අවබෝධ කරගෙන මුස්ලිම්වරුන් සමග අන්යෝන්ය ලෙස කටයුතු කිරීම තුළින් ලොවෙහි සහජීවනය ඉතාමත් ශක්තිමත් වනු ඇත.